Blu-ray

Blu-ray nedir?

Blu-ray Disc ( BD ) olarak ta bilinen yeni nesil optik disk formatıdır.
Aralarında Apple, Dell, Hitachi, HP, JVC, LG, Mitsubishi, Panasonic,
Pioneer, Philips, Samsung, Sharp, Sony, TDK ve Thomson’ın da bulunduğu
dünyanın önde gelen üreticilerinin Blu-ray Disc birliği ( Blu-ray Disc Association - BDA )
adı altında geliştirdikleri yeni format özellikle yeni nesil yüksek çözünürlüklü ( HD )
videoların tek bir diskte saklanabilmesinde yardımcı olurken aynı zamanda
çok büyük miktarda veri depolamaya da yardımcı oluyor.
Tek tabakalı bir Blu-ray disk 25 GB’lık kapasitesi ile iki saatten fazla HDTV
kalitesinde görüntü veya onüç saat civarında standart çözünürlüklü görüntü saklayabiliyor.
Çift tabakalı biçimi ise 50 GB veri depolama kapasitesine sahip. Blu-ray ileride kolayca
genişletilebilsin diye ayrıca çoklu-katman desteğide barındırıyor, herbir katmanda 25 GB
veri ile ileride veri kapatisesi 100-200 GB seviyelerinde olabilmesi planlanmaktadır.

Fiziksel Büyüklük Tek katman kapasitesi Çift katman kapasitesi               
12 cm, tek katman    25 GB (23.3 GiB) 50 GB (46.6 GiB)
12 cm, çift katman    50 GB (46.6 GiB) 100 GB (93.2 GiB)
8 cm, tek katman        7.8 GB (7.3 GiB) 15.6 GB (14.5 GiB)
8 cm, çift katman        15.6 GB (14.5 GiB) 31.2 GB (29 GiB)

Daha öncede 100GB'lık ilk blu-ray medya prototipini gösteren TDK, 31 Ağustos 2006'da
katman başına sınır olarak kabul edilen 25GB veri kapasitesini 33.3 GB'a çıkartarak,
6 katmanlı 200GB'lık blu-ray medya yaptığını duyurdu.

Halihazırda kullanılmakta olan DVD gibi optik disk teknolojileri veri yazmak ve okumak için
kırmızı lazer kullanırken, yeni format mavi-menekşe lazer kullanmakta. Blu-ray ürünler
farklı lazer tipleri kullanılmasına rağmen, BD/DVD/CD uyumlu optik okuyucusu yardımıyla
CD ve DVD’leride oynatabilmektedir. 405 nm’ lik mavi-menekşe lazerin dalga boyu, 650 nm
dalga boyuna sahip kırmızı lazerden daha kısadır.
Bu da daha lazer ışınının çok daha hassas bir şekilde odaklanmasını mümkün kılmakta ve dolayısıyla
veriler daha sık olarak daha az bir alanda depolanabilmektedir.
Sayısal açıklığın 0.85 olarak değiştirilmesi ile de sonuçta kullanılmakta olan
CD veya DVD’ ler ile aynı boyuttaki bir Blu-ray diks 50 GB’ a kadar veri depolayabilmektedir.

HDTV’nin hızlı yükselişi ile birlikte tüketicilerin yüksek çözünürlüklü görüntüleri kaydetme
istekleride artmıştır ve Blu-ray disklerin tasarımı bu düşünce ile ortaya çıkmıştır.
Blu-ray dijital yayıncılık tarafından kullanılan MPEG-2 TS formatının doğrudan
kaydını desteklemekte ve bu Blu-ray’i dijital televizyonların küresel standartları ile uyumlu
kılmaktadır. Bunun anlamı HDTV yayınlar herhangi bir veri kaybı olmaksızın veya fazladan
işleme gerek duyulmaksızın doğrudan disklere kaydedilebilmektedir. Artan veri kapasitesi
ile birlikte Blu-ray 36 Mbps veri iletim hızını kullanmaktadır.
Bu hız HDTV’ nin asıl resim kalitesini koruyarak kaydedilmesi ve seyredilmesi
için gerekenden bile fazladır. Ayrıca optik disklerin rastgele erişim özellikler kullanılarak,
yüksek çözünürlüklü bir görüntü kaydedilirken aynı disk üzerinde
başka bir görüntünün izlenmeside mümkün olmaktadır.

Önümüzdeki yıllarda HDTV’ ye geçiş ile birlikte Blu-ray cihazların VCR ve DVD kaydedicilerin
yerini alması beklenmektedir. Bu format aynı zamanda gelecekte bilgisayarlardaki veri
depolama ve yüksek çözünürlüklü filmler için standart olacak gibi duruyor.


Neden Blu-ray ismi?

Blu-ray, ismini veri yazıp okumak için kullandığı mavi-mor ( Blue-Violet ) lazer ışınının
“Blue” su ile optik ışının “ray” inin birleşmesinden alıyor.
Blu-ray yazımındaki “e” harfinin eksikliği Blu-ray disk birliğinin bu adı kayıtlı
bir ticari marka olarak kaydettirebilmeleri için bilerek yaptıkları bir oynama.





Hangi Blu-ray biçimleri planlanmakta?

Blu-ray’ in çok geniş bir biçim yelpazesi planlanmakta. Aşağıda bu biçimlerden başlıcaları
yer almaktadır.

BD-ROM Yazılımlar, oyunlar ve film dağıtımları için sadece okunabilir ( Read-Only ) biçim.
BD-R Görüntü kaydı ve bilgisayarda veri depolamak için kaydedilebilir ( Recordable ) biçim.
BD-RE Görüntü kaydı ve bilgisayarda veri depolamak için yeniden yazılabilir ( Rewritable ) biçim.




Blu-ray disklere ne kadar hızlı veri yazılıp okunabilir?

Blu-ray Disc tanımlamalarına göre 1x hız 36 Mbps olarak tanımlanmıştır.
Ancak BD-ROM biçimindeki filmler en az 54 Mbps veri hızına ihtiyaç duyacaklardır,
ilk nesil Blu-ray cihazların 2x ile piyasaya sürülmesi beklenmektedir ( 72 Mbps ).
Blu-ray disklerde uygulanmakta olan daha büyük “Sayısal açıklık (Numerical aperture-NA)” değerinin
bir sonucu olarak daha yüksek hızlarda olasıdır. Sayısal açıklık değerinin büyük olması
Blu-ray’ in kayıt için daha az güç harcamasına, DVD ve HD-DVD ile aynı veri hızına ulaşması için
bu disklerden daha düşük dönme hızlarına gereksinim duymasını sağlamaktadır.
Geçenlerde birçok internet sitesinde özellikle yeni satışa sunulan 56x CD-ROM sürücülerin
bazılarında, CD’ lerin 30000 devir/dak. bulan yüksek dönme hızlarında fiziksel olarak
dayanmadığı ve CD-ROM içinde parçalandığı yönünde haberler yer almıştı, dolayısıyla yüksek
dönme hızları kullanılan CD malzemeleri için de bir fiziksel sınır bulunmakta.
Oysa Blu-ray’ de kullanılan sayısal açıklık değeri ile örneğin 10000 dev/dak. lık
bir dönme hızı için Blu-ray 12x yani yaklaşık 450 Mbps’ lık gibi bir hıza ulaşabilmekte.
Bu sebepten dolayı BDA 8x’ e kadar bir hız planlamakta.


Blu-ray hangi ses ve görüntü codeclerini destekleyecek?

Blu-ray Disc birliğinin ( BDA ) hem görüntü codecleri hem de ses codecleri konusundaki
son kararları henüz netleşmesede belirli temel codecler duyulmaya başlandı. Daha önce
FRExt olarak anılan MPEG-4 AVC High Profile ve Microsoft’un WMV9 tabanlı önerilen SMPTE
standardı VC-1 görüntü codecleri mutlaka desteklenecek. Ses codecleri konusunda ise henüz
hiçbir şey kesinleşmiş değil ancak yeni codeclerin şu anda kullanılanlardan belirgin bir
şekilde ayrılacak seviyede daha kaliteli olması konusunda çalışılıyor.


Blu-ray cihazları ne zaman kullanabileceğiz?

Şu anda sadece Japonyada satışı yapılan Blu-ray cihazlar, Amerika’ da 2006 yılının başlangıcında
satışa sunuldu. Ürünlerin Avrupa kıtasındaki satışının ise Amerika’ dan bir süre sonra başlaması
öngörülüyor.

Bunun yanında, Sony yeni jenerasyon oyun konsolu olan PlayStation 3'te blu-ray'i
kullanacak ve Ps3'ün çıkış tarihi 11 Kasım 2006 olarak öngörülmekte. Blu-ray'in yaygınlaşma
evresini geçirmekte şüphesiz PlayStation 3'ün satış rakamları, popülaritesi ve şuan ki blu-ray
oynatıcılara, sürücülere nazaran çok daha uygun ücretli olması dünya üzerinde birçok son
kullanıcının blu-ray'le olan ilk tanışmasının PlayStation 3 aracılığıyla olmasını sağlıyacak.


Blu-ray'i destekleyen şirketlerin listesi

Blu-ray Disc birliği'nde 170'in üzerinde şirket katılmış durumda. Bunların tam listesi;

Yöneticiler Katkıda Bulunanlar Üyeler
Apple Computer Inc.
Dell
HP
Hitachi
LG
Mitsubishi Electric
Panasonic
Pioneer
Philips
Samsung
Sharp
Sony
TDK
Thomson
Twentieth Century Fox
Walt Disney
Warner Bros.
Adobe Systems
Almedio Inc.
Alticast
Aplix Corporation
ArcSoft, Inc.
ATI Technologies Inc.
Atmel Corporation
AudioDev AB
Broadcom Corporation
Canon Inc.
CMC Magnetics Corporation
Coding Technologies GmbH
Cryptography Research Inc.
CyberLink Corp.
DATARIUS Technologies GmbH
DCA Inc.
Deluxe Media Services Inc.
Dolby Laboratories Inc.
DTS, Inc.
Electronic Arts Inc.
Esmertec
Fuji Photo Film Co. Ltd.
Fujitsu Ltd.
Horizon Semiconductor
Imation Corp.
InterVideo Inc.
Kenwood Corporation
Lionsgate Entertainment
LITE-ON IT Corporation
LSI Logic
MediaTek Inc.
Meridian Audio Ltd.
Metta Technology
Mitsubishi Kagaku Media Co.Ltd.
Mitsui Chemicals Inc.
Moser Baer India Limited
Nero
Optodisc Technology Corporation
Paramount Pictures Corporation
Pixela Corporation
Prodisc Technology Inc.
Ricoh Co., Ltd.
Ritek Corporation
ShibaSoku Co. Ltd.
Sigma Designs Inc.
Sonic Solutions
Sonopress
Sony BMG Music Entertainment
ST Microelectronics
Sunext
Sun Microsystems, Inc.
Taiyo Yuden Co., Ltd.,
Universal Music Group
Victor Company of Japan, Ltd.
Visionare Corporation
Zentek Technology Japan, Inc.
ZOOtech Ltd.
Zoran Corporation
Alpine Electronics Inc.
Asahi Kasei Microsystems Co., Ltd.
ashampoo GmbH & Co. KG
Bandai Visual Co. Ltd.
BASF AG
Basler Vision Technologies
BenQ Corporation
B.H.A. Corporation
Bose Corporation
B&W Group
The Cannery
Cheertek Inc.
Cinram Manufacturing Inc.
D&M holdings, Inc.
Daewoo Electronics Corporation
Daikin Industries, Ltd.
Daxon Technology Inc.
Degussa
Eclipse Data Technologies
Elpida Memory, Inc.
ESS Technology Inc.
Expert Magnetics Corp.
Fujitsu Ten Ltd.
Funai Electric Co., Ltd.
GalleryPlayer Media Networks
Gear Software
Hie Electronics, Inc.
Hoei Sangyo Co., Ltd.
IMAGICA Corp.
INFODISC Technology Co., Ltd.
Infomedia Inc.
Intersil Corporation
Kadokawa Holdings Inc.
Kaleidescape, Inc.
Kitano Co., Ltd.
Konica Minolta Opto Inc.
Laser Pacific Media Corp.
Lauda Co. Ltd.
Lead Data Inc.
LEADER ELECTRONICS CORP
Lenovo
LG2S
Linn Products Ltd.
LINTEC Corporation
M2 Engineering AB
MainConcept AG
Mitsumi Electric Co., Ltd.
Must Technology Co., Ltd.
MX Entertainment
Netflix Inc.
Newtech Infosystems Inc.
NEXAPM Systems Technology Inc.
Nikkatsu Corporation
NTT Electronics Corporation
nVidia Corporation
Omnibus Japan Inc.
OnkyoOnkyo Corporation
Online Media Technologies Ltd.
Ono Sokki Co., Ltd.
OPT Corporation
Origin Electric Co., Ltd.
Osmosys SA
Pinnacle Systems
PoINT Software & Systems GmbH
PowerFile
Primera Technology, Inc.
Quanta Storage Inc.
Realtek Semiconductor Corp.
Rimage Corporation
Sanyo Electric Co., Ltd.
Dr. Schwab Inspection Technology GmbH
Shinano Kenshi Co. Ltd.
Singulus Technologies
STEAG ETA-OPTIK GmbH
Sumitomo Bakelite
Tao Group Limited
Targray Technology International Inc.
TEAC Corporation
Teijin Chemicals Ltd.
THX Ltd.
Toei Video Company Ltd.
Toho Company, Ltd.
Toppan Printing Co., Ltd.
TOPTICA Photonics AG
Trailer Park
UmeDisc Ltd.
Universal Music Group
Unaxis Balzer AG
Vivendi Universal Games
Yamaha Corporation
Yokogawa Electric Corporation
1K Studios, LLC


Blu-ray'e Alternatifler

Yeni nesil optik disklerde blu-ray'in karşısında ki en büyük
rakip Toshiba, NEC, Microsoft, ve Intel desteğiyle öne çıkan HD DVD. HD DVD, blu-ray'e nazaran
katman başına 15GB gibi daha düşük bir disk kapasitesi sunuyor. Buna karşın kullandığı
lazer teknolojisi mevcut DVD lazer teknolojisinin benzeri olduğu için maliyet bakımından
blu-ray'e göre daha avantajlı olarak öne çıkmakta.

29 Kasım 2004'te 4 Hollywood film stüdyosu (New Line Cinema, Paramount Pictures,
Universal Studios ve Warner Bros.) HD DVD'ye özel olarak destek vermeyeceğini duyurdu.
O günden bugüne Paramount ve Warner'ın her 2 formatta da (Blu-ray ve HD DVD) çıkışını
duyurduğu film başlıkları bulunuyor.

Blu-ray'e çok benzer bir format olan PDD ise Sony tarafından geliştirilmiş olan bir diğer optik disk formatı.

Diğer yeni nesil optik disk formatları

Digital Multilayer Disk
Forward Versatile Disc
Holographic Versatile Disc
Versatile Multilayer Disc